Trang ChínhPortalGalleryThành viênĐăng kýĐăng Nhập
Tìm kiếm
 
 

Display results as :
 
Rechercher Advanced Search
Latest topics

Share | 
 

 SỰ CỐ PHIÊN DỊCH

Go down 
Tác giảThông điệp
Admin
Admin
avatar

Tổng số bài gửi : 3155
Đến từ : Rain City
Registration date : 10/06/2008

Bài gửiTiêu đề: SỰ CỐ PHIÊN DỊCH   Sat Nov 20, 2010 5:54 pm

Một trong những sự cố nghề nghiệp đầu đời mà tôi vẫn chưa bao giờ quên là lúc vừa mới tốt nghiệp đại học ngành ngữ văn Pháp và tập tễnh làm trong ngành ngân hàng cách đây hơn 20 năm.

Chưa đầy một tháng sau khi bắt đầu công việc, tôi được giao nhiệm vụ phiên dịch cho Ban Giám đốc tiếp một đoàn ngân hàng Pháp.

Với các kỹ năng ngôn ngữ được đào tạo bài bản từ trường đại học, tôi dịch tương đối trôi chảy và không gặp bất cứ trở ngại gì sau những phần trao đổi xã giao, tình hình kinh tế nói chung.

Tuy nhiên, đến lúc một nhà ngân hàng Pháp dùng chữ “dettes arriérées” (nợ quá hạn) thì tôi bí và được một bậc trưởng lão trong ngành dịch giúp để cuộc nói chuyện không bị gián đoạn.

Mặc dù vậy, tôi vẫn được mọi người đánh giá cao vì một sinh viên mới tốt nghiệp chỉ mới 21 tuổi mà đã “cơ bản hoàn thành” công việc được giao phó.

Sau đó không lâu, tôi được Ban Giám đốc quan tâm tạo điều kiện đi học tập huấn, được các anh chị đi trước dìu dắt để nắm bắt nghiệp vụ, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao hơn của hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Nhưng sự cố “đau thương” nhất xét cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng đó lại diễn ra ba năm sau đó khi tôi đã trở thành một phiên dịch viên có uy tín trong ngành.

Tôi được Ngân hàng Nhà nước mời làm phiên dịch cho một chương trình đào tạo cho cán bộ ngân hàng do các ngân hàng Pháp tài trợ.

Trở lại Sài Gòn sau chuyến đi tham quan xuyên Việt lần đầu tiên trong đời trong suốt ba tuần, tôi lao ngay vào công việc được giao mà không có sự đầu tư kỹ càng.

Công bằng mà nói, tôi không được biết trước về nội dung chương trình vì cứ nghĩ là giỏi tiếng Pháp thì mọi thứ OK.

Khỏi phải nói, tôi dễ dàng bị “đuối” khi phải trình bày những thuật ngữ chuyên sâu, những công thức, mô hình, khái niệm.

Trong khi đó, một chuyên gia phiên dịch khác của ngân hàng trung ương nắm bắt chương trình rất rõ và nghe đâu đã dịch chương trình này nhiều lần trước cho các học viên ở Hà Nội.

Chị giỏi đến mức dịch trước khi diễn giả kết thúc câu và đã thể hiện đẳng cấp vượt hẳn tôi và cuối cùng tôi trở thành trò hề trước học viên của chương trình.[1]

Tôi không tiện nói tên nhưng chuyên gia phiên dịch này sau này đã trở thành một viên chức cao cấp của ngân hàng trung ương.

Còn đối với tôi, phải chăng vì sự cố đớn đau đó và cũng do sự “thoái trào” của tiếng Pháp, cơ hội dịch tiếng Pháp của tôi cũng không còn nhiều như trước và tình thế buộc tôi phải trau dồi tiếng Anh và trui rèn trình độ nghiệp vụ.

Và cũng từ đó trở đi, tôi rất ghét được giao nhiệm vụ phiên dịch bởi lẽ, khi mọi việc thành công thì chẳng ai để ý, đến lúc có trục trặc xảy ra thì người ta lại thường quy vào đầu mối là anh phiên dịch.

Tuy nhiên, chính nhờ những lần vấp ngã như trên mà tôi đã trưởng thành rất nhiều trong công việc và cuộc sống.

Sang đến Singapore, cứ mỗi lần làm việc gì thì tôi lại nhớ đến kinh nghiệm đau thương nói trên và chuẩn bị cho thật kỹ mà người Singapore hay dùng câu “do your homework” (làm bài tập ở nhà trước).

Tôi rút ra một chân lý rất đơn giản là một khi chúng ta chuẩn bị kỹ lưỡng chu đáo thì những chuyện chẳng đặng đừng nếu xảy ra thì tác hại sẽ ở mức thấp nhất.

Và rồi, do yêu cầu công việc và được khách hàng tin tưởng, tôi cũng trở thành phiên dịch tiếng Anh cho nhiều hội thảo, hội nghị, chương trình đào tạo tại Việt Nam và Singapore.

Chất lượng công việc của tôi xin hãy để cho khách hàng hay đại biểu đánh giá, nhưng đã từ lâu tôi đã có thói quen nếu không rõ hay không biết thì cũng phải hỏi lại cho rõ để diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng và mạch lạc bằng tiếng Anh hay tiếng Việt.

Bạn có thể không tin nhưng có khi một số đại biểu người Việt than phiền là họ không hiểu hoàn toàn nội dung tôi muốn truyền đạt, đơn giản là tôi nói giọng miền Nam mà họ là người gốc Bắc.

Không rõ chuyên gia phiên dịch khác sẽ có thái độ như thế nào nhưng tôi vẫn luôn đón nhận với thái độ tích cực và nếu mình có dịch sai hay không rõ thì cũng phải hiểu tại sao để lần sau tốt hơn.

Xét về góc độ kỹ thuật, phiên dịch là một nghề tổng hợp và đòi hỏi người làm công việc này phải có đầu óc luôn tỉnh táo, nhanh nhạy và biết cách xử lý tình huống.

Cái khổ nhất là phải dịch những lời nói bông đùa, hay những câu chơi chữ văn hóa thâm thúy cả tiếng Anh và tiếng Việt.

Không hiếm khi người diễn giả nước ngoài nói xong, khách nước ngoài cười ầm lên mà cử tọa Việt Nam không biết tại sao họ cười mặc dù anh phiên dịch đã “cơ bản hoàn thành nhiệm vụ”.

Phiên dịch viên nào đến Singapore thì phải chịu khó nghiên cứu nhiều từ viết tắt rất thông dụng như CPF (Quỹ Tiết kiệm Xã hội Bắt buộc), HDB (Cục Nhà ở Tập thể), Mindef (Bộ Quốc Phòng)… và có khi các quan chức hay doanh nhân Singapore khi phát buổi thường chen vào các phương ngữ khác như tiếng Phúc Kiến hay tiếng Mã Lai.

Dù sao đi nữa, nếu so với ở Việt Nam, có lẽ do là nước nói tiếng Anh trên một đất nước đa sắc tộc, mặc dù đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao, các cuộc họp hay hội nghị cần phiên dịch đều diễn ra trong không khí thoải mái.

Và nếu có sự cố trục trặc nhỏ thì người ta cũng không quá nặng nề chỉ trích người phiên dịch mà thường thể hiện sự động viên và cám ơn sự cố gắng tối đa của người phiên dịch.

Nói như vậy không có nghĩa là người Singapore quá dễ dãi với nghề phiên dịch mà điều quan trọng là họ đặt yêu cầu công việc lên trên hết.

Chung quy lại, phiên dịch viên không phải là ngôi sao điện ảnh Hồng Kông hay Hollywood mà là người tham gia vào guồng máy công việc.

Thỉnh thoảng tôi có dịp làm phiên dịch cho một số cơ quan nhà nước Singapore khi đón tiếp các đoàn khách từ Việt Nam sang và cũng có dịp “đụng độ” với các “chiến hữu” làm nghề phiên dịch.

Không rõ nhận định sau đây có chủ quan không nhưng một bộ phận không nhỏ người làm phiên dịch của ta vẫn còn nặng tâm lý “văn mình, vợ người”, vô tình hay hữu ý đã làm cho cuộc gặp gỡ mang tính hình thức và không đi sâu vào nội dung vì người phiên dịch chỉ thích “lướt sóng”, không chịu dừng lại, lắng nghe để cho hai bên đối tác gắn bó và hiểu biết nhau hơn.

Điều thú vị của nghề phiên dịch là có khi bạn mắc một lỗi lầm nào đó trong quá trình dịch, hay bạn phải hỏi lại cho rõ và có khi thú thật là không dịch được vì quá khó thì lại được sự cảm thông và đánh giá cao hơn là một người “hồn nhiên” làm cho xong công việc.

Cho dù bạn có là nhà phiên dịch giỏi, việc tôn trọng người nói và người nghe phải đặt lên trên hết.

Tôi mạo muội chia sẻ với các bạn những suy nghĩ ít nhiều “ngứa ngáy nghề nghiệp” sau khi xem một tình huống bi hài ít nhiều ảnh hưởng đến thể diện quốc gia trong một liên hoan phim quốc tế lần đầu tiên tổ chức tại Việt Nam ta.

Trong đoạn phim ngắn này[2], trước khán giả trong và ngoài nước và bất chấp khả năng tiếng Anh của mình, MC Lại Văn Sâm đã ngẫu hứng lý qua cầu dịch cho tài tử Hồng Công Ngô Ngạn Tổ.

Tôi chợt nhớ lại tình huống dở khóc dở cười của mình nói trên cách đây 20 năm để rồi cảm thấy may mắn vì mình không phải là một MC nổi tiếng như Lại Văn Sâm và thời đó cũng chẳng có Youtube để mọi người xem đi xem lại.

Tôi không rõ ai là tổng đạo diễn của chương trình bế mạc liên hoan phim này và người ta đã “đặt để” người phiên dịch trong “kịch bản” nào.

Nếu tôi là MC vào thời điểm đó và hiểu được rằng tiếng Anh của mình kém tôi sẽ không ngần ngại xin lỗi khán giả và lịch sự mời người phiên dịch ra giúp chứ không thể chỉ bằng hai tiếng “Ly ơi”[3].

Ngạn ngữ Ý có câu: “Traduttore, tradittore” (Dịch tức là phản), dịch thuật là một việc rất khó vì lắm khi nó không trung thực và đi ngược lại ý tưởng ban đầu của người thể hiện.

Tôi không rõ diễn viên Ngô Ngạn Tổ nói riêng và khách nước ngoài đến dự liên hoan phim này nói chung nghĩ sao về sự cố còn hài hơn cả Mr Bean này.

Nhưng quả là điều đáng tiếc khi sự vụng về trong tổ chức đã “phản” lại niềm say mê phim ảnh (passion of film) của người dân Việt Nam và mơ ước mọi người chúng ta muốn đưa điện ảnh Việt Nam ra cộng đồng thế giới (bring local cinema to world audiences)[4]



Lê Hữu Huy
www.viet.com.sg
(Viết tại Singapore tháng 11 năm 2010)


--------------------------------------------------------------------------------------------------
(Chú thích của người viết)

[1] Tình huống này liên quan đến hình thức dịch nối tiếp (Consecutive Interpretation), tức là diễn giả nói một vài câu, hay một đoạn và dừng lại thì người phiên dịch sẽ dịch. Khách với Simultaneous Interpretation (Dịch đuổi hay dịch cabin)

[2] https://www.youtube.com/watch?v=myP8nlbQWIY

[3] Ly là tên của người phiên dịch

[4] Trích trong lời phát biểu bị dịch sai của Ngô Ngạn Tổ



_________________
Let the imagination eases your mind
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://timviet.forumsmotion.com
 
SỰ CỐ PHIÊN DỊCH
Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
TIM VIỆT FORUM :: Kiến Thức Phổ Thông (General Knowledge) :: Chia Sẻ Thông tin và Thảo luận (Sharing Information and Opinions)-
Chuyển đến